Penicylinę, antybiotyk, który później odmienił leczenie infekcji, odkryto przypadkiem w 1928 roku, gdy pleśń wpadła do zapomnianej szalki z hodowlą bakterii.
Wykreślanka Zdrowie
Znajdź znajome słowa. Odkryj coś niespodziewanego.
Czy wiesz, że?
Znajdź słowo, aby odkryć związaną z nim ciekawostkę.
Odkryte ciekawostki: 0 z 10
Podniesienie temperatury ciała o kilka stopni to obrona organizmu, ponieważ ciepło spowalnia wiele zarazków i przyspiesza pracę komórek odpornościowych.
Słowo witamina pochodzi od łacińskiego vita, czyli życie; chemik Kazimierz Funk ukuł je w 1912 roku, badając te związki.
Pierwszy samoprzylepny plaster z opatrunkiem wymyślono w 1920 roku, gdy żona pewnego mężczyzny często kaleczyła się podczas gotowania w kuchni.
Mięsień żwacz w szczęce jest jednym z najsilniejszych w stosunku do swojej wielkości, zaciskając się z ogromną siłą podczas żucia.
Drobne struktury zwane mitochondriami zasilają komórki, a człowiek nosi ich biliardy, dziedzicząc je niemal wyłącznie po swojej matce.
Gdy w latach czterdziestych XIX wieku pewien lekarz nakazał mycie rąk, śmiertelność na jego oddziale położniczym spadła wielokrotnie.
Kaszel to gwałtowny podmuch powietrza, który potrafi opuścić gardło bardzo szybko, oczyszczając drogi oddechowe w ułamku sekundy.
Symbol węża owiniętego wokół laski wywodzi się od Asklepiosa ze starożytnej Grecji, którego świątynie należały do pierwszych ośrodków leczenia.
Grypa wywoływana jest przez wirusy, które stale się zmieniają, dlatego co roku przygotowuje się nową, dopasowaną szczepionkę dla pacjentów.
Prawdziwe historie · Warszawa, Polska
Polski chemik, który nazwał witaminy
Kazimierz Funk urodził się w 1884 roku w Warszawie, w rodzinie znanego dermatologa. Pracując w Londynie, badał wyniszczającą chorobę beri-beri i odkrył w otrębach ryżu substancję, której brak właśnie ją wywoływał. W 1912 roku zaproponował dla tej grupy związków nazwę witaminy, łącząc łacińskie vita, czyli życie, ze słowem amina. Choć później okazało się, że nie wszystkie te związki są aminami, nazwa przyjęła się na całym świecie i przetrwała do dziś bez większych zmian. Funk pracował w Stanach Zjednoczonych, we Francji oraz w Polsce, a jego badania utorowały drogę nowoczesnej nauce o żywieniu i diecie. Dla wielu Polaków pozostaje przykładem uczonego, który jednym celnym pojęciem na zawsze zmienił sposób myślenia o zdrowym jedzeniu.

Że nic nad zdrowie ani lepszego, ani droższego.
Jan Kochanowski, Na zdrowie (fragment)
Ciekawostki
Ile mniej więcej wody zawiera ciało dorosłego człowieka: 10, 30 czy 60 procent?
Około 60 procent, choć proporcja zależy między innymi od wieku i składu ciała.
Jaki jest największy narząd ludzkiego ciała?
Skóra.
Którą witaminę wytwarza skóra pod wpływem światła słonecznego?
Witaminę D.
Czy prawidłowa temperatura ciała każdej zdrowej osoby zawsze wynosi dokładnie 36,6°C?
Nie. Zależy między innymi od pory dnia, osoby i miejsca pomiaru.
Który grecki lekarz nazywany jest ojcem medycyny i dał imię słynnej przysiędze?
Hipokrates.
Prawdziwe historie · Lwów, wówczas Polska (dziś Ukraina)
Wszy w służbie szczepionki
Rudolf Weigl, urodzony w 1883 roku i związany przez lata z uniwersytetem we Lwowie, opracował pierwszą skuteczną szczepionkę przeciw tyfusowi plamistemu. Hodował zakażone wszy, aby pozyskać materiał do preparatu, co było zajęciem żmudnym, ryzykownym i niebezpiecznym. W czasie drugiej wojny światowej jego instytut zatrudniał setki ludzi jako karmicieli wszy, dzięki czemu ratował naukowców, studentów i działaczy podziemia przed represjami i wywózką. Szczepionka Weigla trafiała też potajemnie do gett i obozów, pomagając zapobiegać zachorowaniom. Po wojnie badacz pracował naukowo w Krakowie i Poznaniu, wciąż unikając rozgłosu. Dziś jego nazwisko widnieje wśród Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, a jego dzieło przypomina, jak medycyna potrafi przeciwstawić się wojennemu okrucieństwu.
Co do zdrowia, (…) najważniejszą jest rzeczą być umiarkowanym w jedzeniu, mieć regularny żołądek i zachować czystość nawet myśli.
Tytus Chałubiński, list do syna Ludwika z 1877 roku (fragment, za Wikicytatami)
W tej wykreślance znajdziesz między innymi słowa „gorączka”, „kaszel” i „grypa”. Możesz rozwiązać ją bezpłatnie online albo wydrukować z rozwiązaniem.
Czy ta wykreślanka „zdrowie” jest darmowa do druku?
Ta wykreślanka „zdrowie” to darmowa łamigłówka do druku: 10 słów ukrytych w siatce 11×11. Szukaj słów takich jak LEKARSTWO, GORĄCZKA, WITAMINA — poziomo, pionowo i po skosie. Możesz grać od razu w przeglądarce (dotknij pierwszej i ostatniej litery słowa) albo pobrać PDF do druku z rozwiązaniem na drugiej stronie. Za darmo do użytku domowego i szkolnego: nauczyciele mogą drukować kopie dla całej klasy, bez rejestracji i bez zakładania konta. Wykreślanki ćwiczą słownictwo i ortografię — dlatego są tak lubiane w szkole podstawowej, na lekcjach języków i przez każdego, kto lubi spokojną łamigłówkę przy kawie.
Wydrukuj tę wykreślankę Zdrowie
Źródła: Kazimierz Funk (Wikipedia) · Rudolf Weigl (Wikipedia) · Na zdrowie, tekst fraszki (Wikiźródła) · Tytus Chałubiński, cytaty (Wikicytaty) · Papirus Edwina Smitha (National Library of Medicine) · Historyczne lniane opatrunki i badania włókien (artykuł naukowy)
Lista słów, ciekawostki i quizy — opracowanie: Sam Letterman. Widzisz błąd? Daj znać, poprawimy.